De Sociobiologische wetenschap

In het begin van deze eeuw waren er biologen die ervan overtuigd waren dat natuurlijke selectie niet alleen resulteert in een evolutie van anatomische en fysiologische eigenschappen, maar dat hierin ook de oorzaak ligt voor de ontwikkeling van cultuur en maatschappij. Dit leidde tot het idee het sociaal-darwinisme. Het concept van deze theorie luidde: verschillen tussen individuele mensen en groepen ontstaan gestuurd door natuurlijke selectie; natuurlijke selectie is het mechanisme dat nationaal gezien leidt tot het ontstaan van verschillende sociale klassen en internationaal gezien leidt tot economische, militaire en sociale machtsverschillen. Men kan moeilijk ontkennen dat er biologische fundamenten zijn voor sociaal gedrag. Er zijn aantoonbare biologisch bepaalde driften die ten grondslag liggen aan communicatieve gedragingen als vriendschap, sexualiteit, het opvoeden van kinderen, incestbarrières, altruïsme of de omgang met vreemdelingen. Gedragscodes op deze terreinen gelden voor alle mensen, ongeacht hun culturele achtergrond en deze inzichten leidden tot de opvatting dat culturele evolutie een biologische basis heeft. Dit idee vormt het uitgangspunt van de sociobiologie.

De mens heeft in de culturele evolutie het doelgerichte denken ingebracht. Hierin ligt de oorzaak voor het snelle verloop van de culturele evolutie. De mens kan hier zelf sturen, daardoor zijn mensen in staat onder zeer verschillende omstandigheden te leven. Tot op zekere hoogte kunnen wij de eigen omgeving aan onze wensen aanpassen. Al die adaptieve kennis is overdraagbaar via communicatieve vaardigheden als nabootsing, taal, onderwijs. Culturele adaptatie wordt daardoor niet beperkt doorgegeven, zoals biologische mutaties alleen worden doorgegeven aan het nageslacht, maar kan ook aan niet-bloedverwanten, niet-volksgenoten, niet-tijdgenoten worden overgedragen. De sociale structuren zijn daardoor complexer, er is een bewustzijn dat uitstijgt boven de biologische fixatie op bloed-verwantschap: een besef van verbondenheid, ook tussen volslagen vreemden. Anders geformuleerd: biologische eigenschappen worden lineair doorgegeven, culturele eigenschappen horizontaal. De mens beschikt zo over twee overerfbare informatiesystemen: een genetisch systeem voor biologische eigenschappen en een extragenetisch systeem voor culturele eigenschappen.

Sociobiologie ziet gedrag, voorwaardelijk voor communicatie en cultuurvorming, als een complex van eigenschappen die een individu en de soort voordeel of nadeel kan opleveren m.b.t. overlevingskansen en voortplanting. Ook gedrag is gevormd onder invloed van selectiedruk. Alleen adaptief gedrag wordt bevoordeeld.